Friday, January 16, 2009

Ang Sining at Komitment sa panahon ng krisis at karahasan

ni Dr. Bienvenido Lumbera
National Artist

S
a panahon ng krisis at karahasan, ang pangunahing bagay na nararapat binibigyan pansin ng mga artista’t manggagawang pangkultura ay ang pagtatambal ng sining at komitment. Mahalagang ang isang artista ay may komitment. Ito ang paghawak sa isang panindigang nakabatay sa pambansang interes.

Saan ba nakaukol ang komitment ng isang artista? Ito ay itinatapat sa krisis na nararanasan.

Sa krisis pang-ekonomya, ito ang pagtaas ng presyo ng bilihin, pagbaba ng sahod at kawalan ng trabaho. Ang artista ay hindi ligtas sa kahirapang nararanasan ng lipunan. Karaniwang nangyayari sa artista ang pang-ekonomiyang kagipitan.

Bago ang Martial Law, kahit papano ay mayroong empleyo ang mga tao sa larangan ng sining, pero sa panahon ng batas militar, sa isang sistematikong pagdidikta ng batas ng gubyerno, lahat ng mga empleyado ay pinagbibintangang “kumikilos”. Marami ang nawalan ng trabaho. Kung may nakapanatili sa trabaho, sila ay araw-araw na minamanmanan. Dito pumapasok ang krisis pampulitika: ang pagdaranas ng represyon.

Ang krisis panlipunan ay hindi lamang nagsimula kay GMA (Gloria Macapagal-Arroyo) . Si Marcos halimbawa, ay naging bulagsak sa paghawak ng pampublikong pinansya. Binigyan prayoridad nito ang imprastraktura para sa mga negosyanteng sa kalaunan ay nagdeklara ng pagkalugi. Nagbunga ito ng malakihang utang panlabas na taun-taon ay lumalaki. Wala namang malinaw na programa paano ito mabayaran at sa aktwal ay ipinasa nga sa mamamayan ang problema sa utang. Magkasalimbayang pangungurakot at kawalan ng katapatan ang sagot dito ng pamahalaan.

Sa panahon ni Cory Aquino, mayroon itong mayamang posibildad at magandang pagkakataon na tanggihan ang panlabas na utang ng bansa. Kinikilala ang administrasyon ni Cory bilang isang “revolutiuonary government” at hawak nito ang kapangyarihang baguhin ang kalakaran. Ngunit sa aktwal, ay hindi ito umaktong rebolusyonaryo. Sa bandang huli, siya ay nanatiling isang haciendera, kabilang sa mga naghaharing uri ng mga negosyante at may-ari ng malalawak na lupain.

Upang hindi mabawasan ang angking kayamanan, idineklara niyang, “Ang Pilipinas ay handang akuin ang lahat ng pagkakautang”. Isa itong malaking kahungkagan samantalang ang tinayong atomic plant noon ay maituturing na isang malaking pagkakautang ng pamilyang Marcos.

Kaya’t nananatili ang patakaran sa budget sa pagbibigay prayoridad sa utang panlabas, kasama ng suportang militar at walang kaukulang pansin para sa serbisyong panlipunan tulad ng edukasyon, kabuhayan, kalusugan, pabahay, tubig, kuryente. Hindi binibigyan ng kaukulang pansin ang mamamayang patuloy na dumaranas ng kagipitan.

Pagkatapos ng rehimen ni Cory, tinuturing ang panahon ni Ramos bilang “Restoration Period”, panunumbalik daw sa dating kalagayan ng Pilipinas. Sa esensiya at sa aktwal, ito ay panunumbalik ng iilan para sa pang-ekonomya at pampulitikang kapangyarihan. Nanatili ang suporta ng gubyerno sa kapitalismo.

Ang sitwasyon sa ngayon ay tulad ng katatapos lamang na tinatawag na post-kolonyalismo. Batay na rin sa karanasan, ang nilikhang problema ng gubyerno sa ekonomya at pulitika ay naging kontradiksyong hinarap ng mga indibidwal sa larangan ng sining: go to work and follow rules or join the “illegal movement”.

Sa kilusan ng pagbabago, ang gawaing pangkultura ay di hamak na “ligtas na larangan”. Binansagang sa larangang ito ay walang karahasan ngunit sa katotohanan, ang kultura ay psyche ng maraming kontradiksyong maaaring humahantong sa isang pisikal na karahasan, pananakit, pagpatay at pagsugpo.

Dahil ang pinag-uusapan sa larangan ay elite vs pinamumunuan o ang naghahari at ang pinaghaharian.

Kung babalikan ang Martial Law, noon ay tunay na ginamit ng estado ang lakas nito upang ang lipunan ay naaayon sa kagustuhan ng diktador. Ganito ang kalakaran ngayon sa rehimen ni Gloria Macapagal Arroyo: ang pamamahala ay nakabatay sa kayamanan, kapangyarihan, ari-arian at impluwensyang militar.

Evat ang naging tugon ni GMA sa obligasyong pang-internasyunal. Lalong lumala ang problema sa gloria dahil si Gloria ay di nagdala ng gloria.

Sa umpisa pa lang, ang kanyang pagkahalal bilang pangulo ay questionable na. Ginamit nito ang lahat ng rekurso para mahawakan ang kapangyarihan. Ang katotohanan ng Hello Garci tapes ay insidenteng kailangan ipaliwanag sa sambayanan dahil ito ay pagbunyag ng ibayong paglubha ng krisis sa lipunan.

Sa kanyang “sorry”, parang sinabi lang sa mamamayang nagising siya isang araw na nakausap ang isang tao sa COMELEC sa panahon ng eleksyon at tumatakbo siya sa pagkapangulo. Isang malinaw na panloloko.

Palaki nang palaki ang bilang ng mamamayang tumututol sa kanyang pamahalaan. Ang impeachment proceedings ay prosesong hindi nalubos dahil ginamit ng administrasyong GMA ang lahat na rekurso, maging panunupil sa kapwa opisyal sa pamahalaan.

Sa laki at lala ng kanyang kailangang pagtakpan, isang direksyon ang tinahak ni GMA: ang paghasik ng terorismo upang pigilan ang mamamayang lumalaban. Ang Proclamation 1017 ay mapanlilang na patakarang kinopya kay Marcos nang ibinaba ang batas militar sa konteksto ng state of emergency.

Ang panukalang charter change o CHA-CHA ay isang pabuya o pagtupad sa pangako ng pangulo ng bansa, ginagamit na ekstensyon ng administrasyon, para sa mga ambisyosong lokal na mga opisyales.

Sa pamamagitan ng CHA-CHA ay maiiwasan ang pagsusuri ng estado hinggil sa mga usapin at isyu. Ang Cha-cha ay lalong pinapatingkad ng administrasyon upang pigilin ang kilusang GMA ouster. May bagong konstitusyon sa tuwing may pagdeklara ng martial law. Asahan ng mamamayan na ang bagong konstitusyon ay hindi para sa mamamayan.

Ano ang magagawa ng mga nasa larangan ng kultura ngayon?

Maaaring humalaw ang mga artista’t manggagawang pangkultura sa karanasan ng mga nasa larangan noong Martial Law: natuto sila sa pamamagitan ng pakikiisa sa malawakang pagkilos at pag-oorganisa.

Sa ngayon, ang krisis ay lalong lumubha at ginagamitan ng karahasan ng pamahalaan upang maputol o mabansot ang diwang palaban ng isang artista o kaya ay gawing masunurin, umaayon sa pamahalaan ang kanyang sinusulat o nililikha.

Ang artista ay may malayang pasya sa pagpapahayag. Sa panahon ng martial law, dalawa ang lugar ng mga artista sa pagkilos: Isa rito ang legal na pakikibaka sa pamamagitan ng mga likhang kontra sa mapanupil na patakaran ng pamahalaan. Ang isa pa ay ang underground na tinatawag o ang pagpasya ng artistang kumilos nang lampas pa sa paghawak ng lapis o paint brush para maipagpatuloy ang nasimulan at para na rin sa sariling kaligtasan.

Ang anyong pangkultura ay epektibo para patuloy na ipahayag ang panindigang makabayan at makabansa.

Ang awit ay isang anyong madaling palaganapin. Ang awit ni Joey Ayala tungkol sa Sta. Filomena: may bukiring masagana sa bunga ngunit walang pumipitas, “wala nang tao sa Sta. Filomena”. Ito ay batay sa isang aktwal na panghahamlet ng militar sa Davao bilang isang larawan ng kagipitang likha ng martial law. Nasa awit ang alusyon ng taktikang militar at ng pamahalaan sa pagbansag ng isang lugar o probinsiya bilang luklukan ng NPA kaya’t ang mga sibilyan dito ay pinalikas diumano kaya’t napabayaan ang bukirin.

Sa Bangon o Internasyunale, ito ay panunumpa ng mga militanteng me komitment sa uring proletaryo.

Ang dula ay maaaring tahasang umaatake sa pamahalaan at pasismong militar.
Ang dulang Welga! Welga na larawan ng isang militanteng unyon ay nalikha bago ang martial law ngunit ipinagbabawal dahil sa radikal na layunin nito. Ang Juan dela Cruz ay tungkol sa kalagayan ng mamamayan sa panahon ng kolonyalismong Amerikano “para bulabugin ang mga tao at malipol ang mga gerilya”.

Ang tula ay maaaring tahasang maglarawan ng kalagayang iba ang tumutukoy sa aktwal.

Ang artista ay isang bulnerableng indibidwal sa lipunan dahil karamihan naman ay walang malaking kakayahang pang-ekonomiya ngunit ang artista ay di dapat humiwalkay sa lipunan.

Kailangan niyang magpasya. Kailan ka magsisimula? Kailan pa magpapatuloy? #

49 comments:

aeroz said...

ibang klaseng artikulo ito lubhang makata at may malalim na kahulugan...

Aking kababayan, maari mo bang ilagay sa iyong sapot-tiring (website) hehehe, itong Tourist Spots in the Philippines at www.pongpagong.com upang mabasa at makita rin ng iyong masugid na tagasubaybay ang aking mga inilathalang kakaiba gaya ng taong nagpalagay ng tao sa mata na makikita sa pongpagong.com

deo said...

Sa aking pangalawang pagbisita sa iyong blog umaasa akong may mababasang bago subalit ako'y isang bigo... Kaibigan bumisita ka naman sa aking Deo's Web Blog at magbigay kumento sa aking mga kwento roon... Salamat po

deo said...

Ito na po ang aking pangatlong pagbisita... Kaibigan masyado ka atang busy magpost ka naman sa iyong blog...



Health Prescriptionist

deo said...

sa tingin ko ako lang ata ang bumibisita dito sa blog nyo... "Make Money Online Pangasinan" yan ang napagkasunduan namin gawin ng aking mga kaibigan...

aeroz said...

ako ay muling nagbabalik upang magbasa sa iyong blog... Parang isang OPM Music Store Philippines na binabalik balikan ko

aeroz said...

While looking at these pictures I’m wondering how was this create, was it made by natural phenomena, human or alien? Different theories come up how did Nazca lines was made but until now there is no sufficient evidence who, why and how it was build. One of the most popular theories was suggested by Erich von Daniken saying that the lines were built by ancient astronauts as a landing strip. But come to think of it I could say that he has the point because if you will analyze the possibility of visitation could really exist. How possible the humans made these designs if during that time technology is not that well advance. And yes how this prehistoric and ancient civilazations pulled of their greatest achievements, maybe with the help of them. It was so perfect and large that even our modern technology today is in doubt if it can produce this kind of geoglyphs. It’s difficult to explain and very confusing. Maybe most of the people are not ready to embrace the possibility that sometime a long ago our planet have been visiting by alien because it is not natural and acceptable. But who knows if the early man had contact with extraterrestrials. What if it’s true? If they are real and will visit us again I won’t hesitate to welcome them. As for now “The Nazca Lines of Peru will remain the world’s greatest ancient mysteries.

Lowell84.com | DeoDuey.com | Pinoytechnology.com | MpbaSchool.org | Pongpagong.com | Fjyxrd.com | Segundoasalto.net | Lamorindaballetcenter.com | Mifinal.info | MusicStoreph.com | Bestlife-diet.com | travelmanilaph.com | Zhu-yifan.com | Viewsandopinion.com | Technoburner.com

Tourist Spots in the Philippines said...

Mike Rojas

TyreeRoof said...

後宮電影院的女優後宮電影阮後官電影主入口後官電影電影院後官電影院女優一後官電影影城宏椰影城情色網站下載a片情色ava片情色a片欣賞情色a片區情色a片免費觀賞情色a片免費情色a片網黃色小說超激情淫蕩空姐超激情性愛超崴盟超淫動曼卡通網超級辣妹偷拍護士偷拍檳榔西施美女偷拍做愛偷拍俱樂部偷拍美穴偷拍美女裸體偷拍帝國偷拍咪咪偷拍泳裝高雄妹裸體高雄國中正妹高雄喇叭店高雄哈啦網高雄同志聊天高雄免費交友高雄視訊美女高雄視訊網論壇找fun風論壇成人圖貼論壇sogo論壇貼片論壇視訊區論壇電影下載區論壇隱私權

寶貝別哭 said...

人必須心懷希望,才會活的快樂,日子才過得充實,有意義,有朝氣,有信心。........................................

無尾熊可愛 said...

I love readding, and thanks for your artical. ........................................

佩怡 said...

乳交挑逗淫婦色情俱樂部成人色情成人影片視訊網愛聊天室免費色情網情色區火辣美女情色性愛成人影音聊天成人色情網站全裸美女圖片成人裸照sex辣妹裸體美女全裸圖成人區av女情色內容情色自拍貼圖成人色情網性愛論壇一對多性伴侶成人聊天室撫摸淫美成人論壇女人奶頭女生自慰影片台灣女優美女視訊一絲不掛一夜正妹成人影像巨乳大奶子情色性愛貼圖情色王國做愛視訊火辣情色台灣情色網情色聊天網性愛技巧淫娃情色成人巨乳辣妹性愛知識性經驗

王美娟 said...

上床圖片av圖片免費色情圖台灣性網陰蒂淫妹貼圖色情激突成人論壇成人色情網激情成人聊天室情色影音鹹濕女生自慰影片淫慾自慰色情a片成人色情圖片網情人視訊網成人話題成人色情台灣成人淫蕩a圖片情色留言板女生奶頭情色成人全裸美女圖片情色寫真裸體照大奶子台灣色情成人網站一夜正妹美女裸體寫真g罩杯美女sex520情趣娃娃視訊打槍視訊辣妹uthome淫亂走光照av情色網女生高潮成人自拍火辣眉眉太太陰毛美女視訊聊天全裸入鏡火辣av三點全露

林于名 said...

工作,是愛的具體化~~~~努力吧!......................................................

賢諭 said...

工作,是愛的具體化~~~~努力吧!......................................................

Ko212ryS_Dahle0 said...

任何你憂慮的事,你都應該去採取一點行動,不要只是在那邊想..................................................

ro0223germy_ler said...

非常感謝~3Q~....................................................

芸茂dalto0228ns_beverly said...

非常感謝~3Q~....................................................

謝TrumanTignor said...

Thank you for Posts~............................................................

惠玲 said...

Thank you for Posts~............................................................

慧玲 said...

本土天堂自拍台灣夫妻自拍做愛自拍照片打炮自拍貼圖夫妻自拍片免費線上直播片銀赫歐美av線上歐美av線上看歐美女自慰歐美成人女星歐美成人片女星歐美成人免費線上歐美成人情色歐美色情圖貼歐美免費成人電影歐美免費成人影片觀看歐美免費自拍歐美免費做愛片歐美免費情色影片模特兒平台標題樣?嫚雪兒免費小說影片avi影片a直播影片下?影片分享fuck影片成人片影片成人免費凹凸色色卡通圖片免費即時通視訊成人論壇巨乳

D415_evonN_Risinger0 said...

閒暇為所有財富中最美好的財富..............................

姵Roman潔 said...

幸福不是一切,人還有責任。..................................................

tyroneb said...

Undertake no more than you can perform. ............................................................

洪筱婷 said...

大師手筆﹐果然不凡.................................................................

宛君宛君 said...

Pen and ink is wits plough.................................................................

鈺禎蕭 said...

生存乃是不斷地在內心與靈魂交戰;寫作是坐著審判自己。......................................................................

江婷 said...

河水永遠是相同的,可是每一剎那又都是新的。......................................................................

美方 said...

向著星球長驅直進的人,反比踟躕在峽路上的人,更容易達到目的。............................................................

啟佐啟佐 said...

向著星球長驅直進的人,反比踟躕在峽路上的人,更容易達到目的。............................................................

玉婷良DGFHFJ瑋黃吳 said...

嘩做左推介BLOG 果然人氣勁旺..................................................................

原秋原秋 said...

欣賞你的內容是美德~~支持你是最大回應..................................................................

張怡 said...

友誼能增進快樂,減少痛苦............................................................

張怡 said...

命運,就是自己行為的結果。..................................................

亦妮亦妮 said...

生存乃是不斷地在內心與靈魂交戰;寫作是坐著審判自己。..................................................

李宗蓮李宗蓮 said...

祝大家都平平安安健健康康!..................................................................

洪瑋婷洪瑋婷 said...

良言一句三冬暖,惡語傷人六月寒。............................................................

珮瑜 said...

真有內容的部落格~推推!.................................[/url]...............

RicoLisi0802志竹 said...

人生是一連串的課程,必須活過才能明白。.......................................................

嘉王偉 said...

Look before you leap.................................................

王陳虹霞文均 said...

多譏樓主分享 正野緊係要回啦......................................................

孟湖聿軒 said...

It is never too late to learn.......................................................................

宣麟至上 said...

愛,拆開來是心和受兩個字。用心去接受對方的一切,用心去愛對方的所有。......................................................................

宜明文潔 said...

Pen and ink is wits plough...................................................................

偉曹琬 said...

來看看你囉~blog很棒! ............................................................

wilme321541 said...

困難的不在於新概念,而在於逃避舊有的概念。......................................................................

佳張張張張燕張張張張張 said...

與朋友在一起,分擔的痛苦是減半的痛苦,分享的快樂是加倍的快樂。......................................................................

香雅威君 said...

我來湊熱鬧的~~^^ 要平安快樂哦............................................................

洪勳劉耀德劉耀德華 said...

在莫非定律中有項笨蛋定律:「一個組織中的笨蛋,恆大於等於三分之二。」..................................................

瑰潼 said...

婚姻對男人來說是賭他的自由,對女人而言卻是賭她的幸福。............................................................